Tagalog/Panghalip

Mula sa Wikibooks
Tumalon sa: paglilibot, paghahanap
>.<

ANG KATUTURAN NG PANGHALIP[baguhin]

Gaya ng pangngalan, ang panghalip ay mabibigyang-kahulugan sa pamamagitan ng dalawang pananaw:

1. Pananaw na Pansemantika[baguhin]

Ang panghalip ay bahagi ng pananalita na ginagamit bilang paghalili sa mga pangngalan. Ginagamit ang mga panghalip upang maiwasan ang pag-uulit-ulit ng mga pangngalan sa pangungusap.

Halimbawa: Si Francisco Balagtas ang Ama ng Panulaang Tagalog.

Siya ang Ama ng Panulaang Tagalog.

2. Pananaw na Pang-Istruktural[baguhin]

Ang panghalip ay makikilala dahil sa impleksyon o pagbabagong-anyo nito ayon sa tatlong kaukulan, gaya ng isinasaad sa ibaba:

(1) Panghalip na nasa anyong ang

(2) Panghalip na nasa anyong ng

(3) Panghalip na nasa anyong sa


(1) Panghalip na nasa anyong ang – ito ay tinatawag ding ‘Kaukulang Palagyo’. Nasa kaukulang palagyo ang pangngalang pinangungunahan ng ang/ang mga at si/sina.

Halimbawa: a. Ang mabuting mamamayan ay may disiplina sa sarili.

   Siya ay may disiplina sa sarili.

b. Sina Helen at Eliana ay matalik na magkaibigan.

   Sila ay matalik na magkaibigan.

(2) Panghalip na nasa anyong ng – ito ay tinatawag ding ‘Kaukukulang Palayon’. Nasa kaukulang palagyo ang pangngalang pinangungunahan ng ng/ng mga at ni/nina. Halimbawa: a. Binigkas ni Teresita ang tulang “Demokrasya” na sinulat ng premyadong makata.

   Binigkas ni Teresita ang tulang “Demokrasya” na sinulat niya.

b. Pinulong ng prinsipal ang mga guro at staff ng paaralan.

   Pinulong niya ang mga guro at staff ng paaralan.

(3) Panghalip na nasa anyong sa – ito ay tinatawag ding ‘Kaukukulang Paari’. Nasa kaukulang palagyo ang pangngalang pinangungunahan ng sa/ sa mga at kay/kina. Halimbawa: a. Itabi mo na ang sa bisita.

   Itabi mo na ang sa kanya.

b. Ang regalo ay para sa mga bagong kasal.

   Ang regalo ay para sa kanila.

MGA URI NG PANGHALIP May apat na uri ang panghalip: 1 Panghalip na Panao 2 Panghalip na Pananong 3 Panghalip na Panaklaw 4 Panghalip na Pamatlig

Panaklaw[baguhin]

Ito ay nagsasaad ng dami o kalahatan.

anuman, kaninuman, lahat, alinman, sinuman, pulos, madla, iba

Halimbawa: Lahat tayo ay magtutulungan.

Panghalip na kaukulan[baguhin]

Palagyo[baguhin]

Ito ay kapag ginagamit ang panghalip bilang simuno.



Panauhan
Una
Ikalawa
Ikatlo
Unang Panauhan
ako
kita
kami
Ikalawang Panauhan
ka
ikaw
kayo
Ikatlong Panauhan
siya
sila
Halimbawa:
Ako ang magluluto.
Ikaw ang magluluto.
Siya ang magluluto.

Paari[baguhin]

Ito ay nagsasaad ng pag-aari ng isang bagay.

Unang Panauhan akin, ko, amin, atin, naming, natin
Ikalawang Panauhan mo, iyo, ninyo, inyo, niya, kanya
Ikatlong Panauhan nila, kanila
Halimbawa:
(Pangalawa) Ang inyong damit ay nalabhan na.
(Unahan) Ang damit mo ay nalabhan na.

Palayon[baguhin]

Ito ay ginagamit bilang layon ng pang-ukol at sumusunod sa pandiwang nasa tinig ng balintiyak. mayroon itong palatandaang (sa)

Halimbawa:

Binila niya ang damit na nasa aparador. Ang tulong na kaloob ng samahan ay para sa kanila.

Mga Gamit ng Panghalip[baguhin]

Panaguri ng Pangungusap[baguhin]

Halimbawa:
Ang ganiyang tatak ng relo ay maganda.