Noli Me Tangere/Kabanata 03 : Ang Hapunan

Mula sa Wikibooks
Jump to navigation Jump to search
Kabanata 2: Si Crisostomo Ibarra
Paliwanag
Kabanata 3: Ang Hapunan
(Paliwanag)

Kabanata 4: Erehe at Pilibustero
Paliwanag

Teksto[baguhin]

Dumulog na ang mga panauhin[talasalitaan 1] sa hapag-kainan. Tila siyang-siya[talasalitaan 2] si Padre Sibyla na lumapit sa mesa. Si Padre Damaso ay mukhang inis. Sinisikaran ang mga upuang nakaharang sa kanyang dinaranan. Siniko niya ang isang kadete. Wala namang kibo ang tenyente. Masigla ang usapan ng mga panauhin at panay ang papuri sa handa ni Kapitan Tiago. Umismid[talasalitaan 3] si Donya Victorina at pinakibot pa ang ilong. Ngunit nagalit na parang ahas ang babae nang matapakan ng tenyente ang buntot ng kanyang bestida.

"Wala ba kayong mata?" aniya.

"Mayroon po, ginang. Dalawang malinaw kaysa mga mata ninyo. Kaya lang ay nakatingin akó sa kulay ng inyong buhok," pangangatwiran ng militar sabay layo.

Dalá marahil ng nakaugalian ay sabay na lumapit sa kabisera[talasalitaan 4] ang dalawang prayle.

"Para sa inyo ito, Padre Damaso," ani Padre Sibyla.

"Para sa inyo. Padre Sibyla!" tugon ni Padre Damaso.

"Kayo ang dati nang kakilala sa bahay na ito ... kompesor ng maybahay. Para sa inyo ang upuang ito, alang alang sa katandaan, sa katungkulan, at pamamahala," giit ni Padre Sibyla.

"Hindi po," tutol ni Padre Damaso. "Kayo ang kura sa pook na ito, dagdag pang hindi naman inaalis ang pagkakahawak sa upuan.

"Yamang iniuutos ninyo ay susunod ako," patapos na wika ni Padre Sibyla na unakmang uupo.

"Hindi ko ipinag-uutos sa inyo," tutol ng Pransiskano. "Hindi ko ipinag-uutos sa inyo."

Uupo na sana si Padre Sibyla at ipagwawalang-bahala ang pagtutol ni Padre Damaso nang magkatama ang mga paningin nila ng tenyente. Para sa mga prayle sa Pilipinas, ang pinakamataas mang pinuno ng pamahalaan ay mababa pa kaysa legong kusinero[talasalitaan 5] ng simbahan.Gayunman, palibhasa'y mapagbigay ay inalok ni Padre Sibyla sa tenyente ang kabisera.

"Ginoong Tenyente, nása lipunan tayo at wala sa simbahan kaya ang upuang ito'y para sa inyo."

Ngunit halata sa pagsasalita ng pari na kahit sa lipunan ay para sa kanya ang upuang iyon. Mabilis namang tumanggi ang tenyente dahil marahil sa ayaw maabala o kaya'y mapagitna sa dalawang prayle.

Wala isa man sa dalawang pari ang nakaalala sa may handa. Nasulyapan[talasalitaan 6] ni Ibarra si Kapitan Tiago na nakangiting nanonood sa pangyayari.

"Hindi po ba kayo makikisalo sa amin, Don Santiago?" patanong na tawag ni Ibarra.

Ngunit puno na ang lahat ng upan. Si Luculo[talasalitaan 7] ay hindi kumakain sa bahay ni Luculo.

"Aba, huwag kayong titindig." ani Kapitan Tiago sabay diin sa balikat ng binata. "Alalahanin ninyong ang handang ito ay bilang pasasalamat sa Mahal na Birhen dahil sa inyong pagdating—oy, isilbi na rin ang tinola!—kaya nagpalit ako ng tinola para sa inyo sapagkat alam kong matagal na kayong hindi nakatikim noon."

Ipinasok ng utusan ang supera[talasalitaan 8] na umuusok na tinola. Bumulong ng dasal ang Dominiko, na hindi naman sinagot ng iba, bago siya namahagi ng tinola. Sinadya man o hindi, ang napunta kay Padre Damaso ay panay upo at sabaw na may isang talop na leeg at makunat na pakpak ng manok, samantalang sa iba ay hita at pitso, at kay Ibarra'y panay na lamang loob. Hindi ito nakaila sa Pransiskano. Niligis[talasalitaan 9] niya ng kutsara ang upo, humigop ng sabaw. Padabog niyang ibinagsak ang kutsara sa plato na lumikha ng malakas na kalansing at saka sinabayan ng tulak sa pinggan

"Ilang taon kayong hindi nauuwi?" tanong ni Laruja kay Ibarra.

"Mga pitong taon po."

"Maaaring nalimot na ninyo ang Pilipinas!"

"Malayo pong mangyari. Maaaring nalilimot ako ng aking bayan ngunit lagi ko naman siyang naaalaala."

"Ano ang ibig ninyong sabihin?" tanong ng panauhing may pulang buhok.

"Isang taon na akong hindi nakababalita tungkol sa ating bayan. Mistulang isang dayuhan na ni hindi nakaalam kung kailan at kung paanong namatay ang aking ama!"

"A, gayon pala!" bulalas[talasalitaan 10] ng tenyente.

"Saan naman kayo naroroon at ni hindi nagpahatid ng kablegrama? tanong ni Donya Victorina na biglang sumabad[talasalitaan 11] sa usapan. Nang ikasal kami ay kumable kami sa Espanya."

"Ginang, nitong huling dalawang taon ay nasa Alemanya at Polanya Rusa ako," tugon ni Ibarra.

Sinalo ni Doktor de Espadaña ang usapan. "Na ... na ... nakilala ko sa Espanya ang isang Polakong taga-Bar ... Barsobya, nagngangalang Stadnitziki. Kilala ba ninyo sya?" Namumula sa pagkahiya ang nagtanong.

"Puwedeng kilala ko siya," pagbibigay-loob ni Ibarra. "Lamang ay hindi ko maalala ngayon.

Pero ... hindi ninyo siya mapag ... mapag ... mapaglakamalan," dugtong ng doktor na sumigla-sigla. "Kulay ginto ang kanyang buhok at masamang magsalita ng Kastila."

"Maganda nga po sanang pagkakitantan iyan ngunit sa kasamaang palad ay hindi ako nakapagsalita ng Kastila roon, maliban na lamang kung nása konsulado"

"Pa'no kayo nakikipag-usap?" nagtatakang tatlong ni Donya Victoria.

"Wika po ng bansang kinaroroonan ko ang aking ginagamit."

"Marunong din kayo ng Ingles?" agaw ng Dominiko na nanirahan sa Hong Kong at mahusay magsalita ng Pidgin English, ang sinampay-bakod na wika ni Shakespeare.

"Isang taon po akong nanahanan sa Inglatera na kahalubilo[talasalitaan 12] ng mga taong Ingles lamang ang sinasalita."

"Alin po naman sa mga bansa sa Europa ang higit ninyong nagustuhan?" tanong ng binatang may mapulang buhok.

"Bukod po sa Espanya na pangalawa kong bayan ay ang alin mang bansa sa malayang Europa."

"Sa paglalakbay ninyo sa maraming bansa, anong pinakamahalagang bagay ang nakita ninyo?" usisa naman ni Laruja. Waring nag-isip si Ibarra. "Tungkol po saan?"

"Halimbawa'y tungkol sa kabuhayan, lipunan, politika, relihiyon, at iba't iba pang bagay...?"

Matagal-tagal din bago sumagot si Ibarra. "Bago ako maglakbay sa isang bayan ay sinisikap ko munang malaman ang kanyang kasaysayan o unti-unting pagbabago tungo sa kaunlaran nito. Dito ko natutuklasan ang lahat. Nakikita kong ang kasaganaan at paghihikahos ng mga bansa ay may tuwirang relasyon sa kanilang kalayaan o pagkaalipin. Kung gayon ay may kinalaman iyon sa pagsusumakit[talasalitaan 13] o sobrang pag-ibig sa sarili ng mga ninuno."

"Wala ka bang nakita kundi iyan?" May pangungutya ang ngiti ng Pransiskano na noon lamang nagsalita, siguro'y dahil sa kaabalahan sa pagkain "Hindi dapat aksayahin ang iyong salapi para lamang sa napakaliit na bagay. Kahit munting batang nag-aaral ay nakaaalam niyan!"

Napatingin Ibarra sa prayle. May pangambang nagkatinginan ang mga kumakain sa takot na baka may mangyaring gulo. Ibig-ibig na sanang sabihin ni Ibarra na "Magtatapos na ang hapunan at busog na ang kanyang Reverencia" ngunit nakapagpigil siya. Sa halip ay sinabing "Mga ginoo, huwag niyong ipagtaka ang pagiging palagay ang loob sa akin ng dati naming kura. Ganyang-ganyan din ang pagpapalagay niya sa akin noong bata pa ako, ngunit pinasasalamatan ko rin siya. Sinasariwa niya sa isip ko ang mga araw noong ang Kanyang Reverencia ay madalas na nagtutungo sa amin at nakakasalo namin sa hapag ng aking ama."

Sinulyapan ng Dominiko ang Pransiskano na napansin niyang nanginig. Tumayo si Ibarra. "Ipahintulot ninyong magpaalam na ako, mga ginoo. Kararating ko lamang at kailangang umalis din ako bukas. Marami pa akong dapat tapusin. Tapos na ang pinakamahalagang bahagi ng hapunan. Bahagya na akong uminom ng alak, ngunit para sa karangalan ng Espanya at Pilipinas ay ..." At tinungga niya ang wala pang batas na laman ng kopita. Nakigaya rin sa pagtungga ang walang kibong tenyente.

"Huwag muna kayong umalis!" marahang wika ni Kapitan Tiago. Darating si Maria Clara; sinundo siya ni Isabel. Darating din ang banal na bagong kura ng inyong bayan!"

"Daraan ako rito bukas bago umalis. May dadalawin ako ngayon na hindi ko ipagpapabukas."

Nakahinga nang maluwag si Padre Damaso nang makaalis si Ibarra. "Nakita n'yo na," baling niya sa binatang may puláng buhok habang ikinukumpas ang kutsilyo. "lyan ay kayabangan. Hindi matanggap na mapagsalitaan ng kura. Ang palagay sa sarili ay edukado! Iyan ang masamang epekto ng pagpapadala sa Europa ng kabataang Indio! Kailangan itong ipagbawal ng gobyerno!"

Buod[baguhin]

Dumulog ang mga panauhin sa hapag-kainan para pagsaluhan ang inihandang hapunan. Lalong humanga ang mga bisita kay Ibarra nang mabatid nilang halos nalibot na ng binata ang buong Europa at gayundin sa kakayahan niyang makapagsalita ng iba't ibang wika. Kapansin-pansin ang pagkayamot ni Padre Damaso habang kumakain ng hapunan na humantong sa pang-iinsulto niya sa binata. Sa halip na gumanti at magalit ang binata kay Padre Damaso ay maayos niya pa ring tinugon ang pangungutya ng matandang pari at pagkatapos magalang siyang nagpaalam sa mga naroroon.

Ang haba ng buhok mo pare ba't di ka pagupit, kasi kahit umabot yan ng tuhod di ka malupit.

Alam mo ba na dito sasapitin mo dito mapait, si Dello mukha lang inosente pero di ito mabait. Kaya yung ganyang itsura sakin may kalalagyan, sakin mo iharap yang camera pag sa mukha niya basag yan. Di nga natin alam kung papalag yan, tingnan mo itsura niyan di natin alam kung may bayag yan. Kaya tol, sagutin mo True or False diba wala kang balls? At kung meron man sigurado ako 'sing laki lang yan ng Halls. Halls candy pero walang gustong sumubo kasi sobrang dumi nyan puro damo yung tumubo. Mukha kang katutubo para kang anito sa bundok, puro kanto mukha mo parang naligo sa suntok at yan ang hindi ko matumbok kasi di mo yan matantya kahit lagyan mo ng beat yang banat mo di yan maganda. Bakit ka dito pumunta kasi babanat ka lang ng panay lampa, di ka dapat sa Fliptop dun ka sa show ni Vice Ganda.

Tuloy tuloy ang banat ko kawawa tong kalaban ko, kasi alam mo ba na parang sinisilaban to na kasing init ng ating venue.

Target

Yo! Ikaw na ang pinakagwapo Dello, para wala ng pagtatalo yun ay noond di pa uso ang tao.

Ako di gwaping! sadyang malakas ang aking P.R. pag ako ang naghubad, magjajakol ka dun sa CR.

Ba't ako magpapapogi? Ba't ako magpapa-Bello? digmaan ang pinunta ko at hindi pagmomodelo.

Hindi pag-aartista, para lang * kahit bayaran mo pa ang hurado boys sa akin ay panis ka.

Sige ikaw yung pogi, para kang si Dennis Trillo, pag isang taon siyang di naligo at magsisipilyo.

Ako si Ryan Agoncillo at ito naman si Juday, ang pagkakaiba niyo lang nasa mukha ang iyong puday.

Teka lang mga kaibigan, Magsitabi kayong lahat, Ba't nakaganyan ang ngipin mo para kang mangangagat!

Sa akin ka pa napatapat ngayong kawawa ka lang 'tol, kaya kitang lapastanganin kahit sa wikang Espanyol.

Fuerte a la mierda go to hell you're a bomb beforyu a to madre meaning nun ay f**k your mom!

Round 2Dello

Di pala pagmomodelo, bakit ka nakasando, feeling mo macho.

Sorry have to tell you Target di ikaw ka-match ko. At anong sinasabi mong Belo, baka Calayan, tignan mo mukha mo san ba gawa yan! Kanina ko pa gustong sabihin di ko matiis, ang cute ng tigyawat mo pwede patiris? Ang dami niyang alam na lenguwahe, marami ng narating na lugar to, ganun talaga ang magagawa kapag kargador ka sa barko! Payo ko sa pare wag ka sakin bumattle, kasi kaya kitang basagin parang bottle ng pop cola, tatalbog ka parang bola, ang dila ko matalim pa sa pisi ng saranggola.

Tuloy-tuloy pa ba, sampung minuto sabi ni Anigma, tapos pagbigyan natin mong mabahong liriko na manggagaling sa bibig niya.

Target

Hindi ka dapat bumangga sa isang katulad kong bihasa, kung ako kargador mukha kang puk*ng bilasa!

Sa akin ka pa lumaban mukha kang baklang paronda, para kang yung usang nilalapa ng anaconda. Pero wag kang mag-alala, sayo din naman ako'y bilib, pagkat ang paborito mong libangan magpakant*t sa bibig. Gusto ko rin malaman sana kung saan ka galing na tribo, pero mas mukha kang unggoy na nag-ahit ng balahibo. Si Dello ay supot, tas hininga amoy utot, sa liit ng kanyang ari pang-kant*t niya ay buntot. Hindi nagbi-brief si Dello, Hindi nagbi-brief si Dello underwear niya ay bahag, Hindi rin siya makakabuntis kasi swer kanyang bahag! Kahit magtawag ka pa ng mga tropa mo sige kahit na sino, t*ti ay tataob parang nagsugal ka sa casino. Ang talino ko'y natural kahit akoy hindi heneral, ikaw ay basura lamang at ako'y yamang mineral.

At kung itsura ang pag-uusapan, huwag kang magtataka, kumpara ka sa akin mukha kang magsasaka.

Round 3Dello

Pagkatapos ng dalawang round ako muli nagbalik na.

Pwede ka sanang artista't rapper pero bakit nag-adik ka. Kaya nakatambay sa bangketa namumulot ng barya sa lapag, binato, tapos yung para lang makapagbili ng rugby na to. Sino kayang kamukha ni Juday na mukhang puday, kita mo pag ikaw bumabanat walang nag-iingay. At kung meron man sumisigaw kasi bibig mo sumisingaw, ang sabi nila mabaho ako, ang sabi ko hindi, ikaw! (Alarm ng bumbero) Narinig mo yung bumbero? Pati buntot ko sinisita, alam niya yon kasi nakant*t na rin kita!

Sampung segundo, dagdag insulto, magtawag ka ng kagrupo mo kulto, at magsumbong ka pa kay Tulfo!

Target

Ang labanan ay patibayan, wala tayong personalan, ngayon durog ka sakin parang ni-raid na pasugalan.

Ako yung pangmatagalan parang batery Motolite, ikaw yung unang clone ni Brad Pitt pero pangit na prototype. Hindi pa tayo nagsisimula ay meron na akong synopsis, sa payat mong yan Dello meron kang tuberculosis. You don't really fight me, You wanna suck me boy, Etong kalaban ko kumpiramdong rugby boy! Nakakakita ka ng tunay na mandirigma sa battle field, para niyong nilaban si Dello ng boxing kay Holifield. At alam kong dahilan kung bakit ka amoy putok, kasi ang tatay mo sa kili-kili ka lang niya ipinutok. Kahit ilapag mo pa ang mga punchlines mong kinabisado, kahit walang kawa-kawali dito titiyaking iiasado, at bistado kong mga banat na puro lang patawa, para kang naligaw na sisiw sa kuweba ng mga sawa at nakakatawa ka kasi meron kang defect, yung ari nito ni Dello sing-laki ng toothpick pag nag-ire.

Ayoko sanang pumatol sa katulad mong talunan kasi pag tinalo ka sasabihin mo naman na ang laban na to ay lutuan!

Over-Time (O.T)Target

Meron lang akong naisip, bakit ka mukhang pagod, nagpuyat ka kagabi kasi lumangoy ka sa tamod.

Kahit magmaang-maangan lahat sila'y mauurat, sa itsura mo na yan mukhang birhen na may burat! Ngayon ikukumpara kita para di kana makapagkunware, totoo mong gustong gayahin ay si Bebe Gandanghari. Ikaw ay RC Cola ako yung Pop at Pepsi, ba't ganun ka gumalaw ano ka may epilepsi?! Nung nakita kita kanina parang gusto kong sumipol, ganyan pala ang itsura pag nagdamit na si smigol At sa cartoons na Doraemon, si Dello si Zuneo, pag pinahaba yung tenga mukha ka namang kuneho. Hindi ka rin mukhang Pinoy mas mukha kang Turkish, sa kapal ng nguso mo mukha kang janitor fish! Pero wala ka sa aquarium, at di ito spolarium, tas hawig mo rin yung alien na andun sa planetarium. Sagad ka sa katangahan, kasi mongoloid ka nga, sino ba ang gag* na nagbukas ng iyong banga?!

Gusto niyo isa pa nga? Ito brutal na pambebengga, babae nga to si Dello, sa puwet nga lang nireregla!

Dello

Yo! Sa fliptop buti na lang ikaw dumalo, pag niregla ako sa puwet, bibig mo ay iyong pangsalo!

At yung sinabi mong makapal na nguso aking babalikan, pare tong ngusong to marami ng humahalik diyan. Kalaban ko si Target, easy and simple to, napapansin sakin dimple ko, sa kanya, dimple mo- pimple. Ako'y nauutal pero wala pa ring butal kasi ang kalaban ko parang t*ti na laging nagkukupal. Ba't ganyan ka bumanat, para kang pedophile, Idol ko si Mike Swift! ikaw? si Crazy Kyle?! Hindi ako nagsisipsip, na parang inistraw, pustahan tayo si Target ngayon, naiinis to! Na parang inistokwa, parang tokwa, anak ng tokwa, yan ba ang kalaban ko mukha siyang si Pokwang.

Ang haba naman ng aking isang minuto, tingnan mo to kanina pa to niluluto!

Talasalitaan[baguhin]

  1. panauhin - bisita
  2. siyang-siya - may kaligayahan
  3. umismid - inusli ang labi upang ipahiwatig ang paglibak o pagtuya sa kapwa
  4. kabisera - tawag sa magkabilang dulo ng mahabang mesa
  5. legong kusinero - tagapag-luto ng pagkain ng mga prayle na karaniwan ding tumutulong o nakikialam sa ilang mga gawain ng mga pari sa simbahan
  6. nasulyapan - napagmasdan; nakita
  7. Luculo - isang heneral na Romano na mahilig sa masasarap na pagkain at mararangyang mga piging.
  8. supera - lalagyan
  9. niligis - dinurog
  10. bulalas - sambit; nasabi
  11. sumabad - nakisali sa usapan
  12. kahalubilo - laging kasama o kausap
  13. pagsusumakit - pagsasakripisyo