Tagalog/Panghalip

Mula sa Wikibooks

Mga nilalaman 1 Uri ng Panghalip 1.1 Panao 1.2 Pamatlig 1.3 Panaklaw 2 Panghalip na kaukulan 2.1 Palagyo 2.2 Paari 2.3 Palayon 3 Mga Gamit ng Panghalip 3.1 Panaguri ng Pangungusap 3.2 Panuring Pangngalan 3.3 Ginagamit bilang Pantawag 3.4 Bilang Kaganapang Pansimuno 3.5 Bilang Layon ng Pang-ukol 3.6 Tagaganap ng Pandiwa sa Balintiyak na Ayos

Ang Panghalip ay ang salitang panghahalili o pamalit sa pangngalan. Ito ay tinatawag na Pronoun sa wikang Ingles.

[baguhin] Uri ng Panghalip

[baguhin] Panao

ang tawag sa panghalip na pamalit o panghalili sa pangngalang tao. Ang panghalip na panao ay ipinapalit sa taong nagsasalita, kinakausap at pinag-uusapan. Ito ay maaring isahan o maramihan

Panauhan	Isahan	Dalawahan	Maramihan
Una	ako, ko, akin, kata	kita, amin, natin, atin	tayo, kami, naming, atin
Ikalawa	iyo, mo, ka, ikaw	kayo, inyo, ninyo	kayo, inyo, ninyo
Ikatlo	kaniya, siya, niya	nila, sila, kanila	nila, sila, kanila

Kung saan ang:

• Unang Panauhan — tumutukoy sa tagapagsalita.
• Ikalawang Panauhan — tumutukoy sa kinakausap.
• Ikatlong Panauhan — tumutukoy sa pinag-uusapan.

[baguhin] Pamatlig

panghalip na ipinapalit o ihinahalili sa pangngalang bagay o lugar na itinuturo. Halimbawa, Ang ito, iyan at iyon ay mga panghalip na pamatlig na pambagay Ang dito, diyan at doon ay mga panghalip na pamatlig na panlunan. Ginagamit ang:

• Ito – kung hawak o malapit sa nagsasalita ang bagay na itinuturo
• Iyan – kung hawak o malapit sa kinakausap ang bagay na itinuturo
• Iyon – kung ang itinuturong bagay ay malayo sa nag-uusap
• Dito – kung ang lugar na itinuturo ay malapit sa nagsasalita
• Diyan – kung malapit sa kinakausap ang lugar na itinuturo.
• Doon –kung ang lugar na itinuturo ay malayo sa nag-uusap

Ang dito, diyan at doon ay nagiging rito, riyan at roon kung ang nauunang salita ay nagtatapos sa patinig sa mala-patinig na w at y. Halimbawa: parke roon; bahay rito

Kinalalagyan	Paturol	Paari	Patulad	Pahimaton
Malapit sa nagsasalita	ito,ire,dito	nito, nire	ganito,ganire	eto, heto
Malapit sa kausap	iyan	niyan	ganyan	hayan, ayan
Malayo sa kausap	iyon	niyon	ganoon	hayun, ayun

[baguhin] Panaklaw

Ito ay nagsasaad ng dami o kalahatan.

anuman, kaninuman, lahat, bawat-isa, alinman, sinuman, pulos, madla, iba

Nakahilig na pantitik halimbawa:Lahat tayo ay magtutulungan.

[baguhin] Panghalip na kaukulan

[baguhin] Palagyo

Ito ay kapag ginagamit ang panghalip bilang simuno.

Panauhan	Una	Ikalawa	Ikatlo
Unang Panauhan	ako	kata	kami
Ikalawang Panauhan	ka	ikaw	kayo
Ikatlong Panauhan	siya	sila

Halimbawa:

Ako ang magluluto.

Ikaw ang magluluto.

Siya ang magluluto.

[baguhin] Paari

Ito ay nagsasaad ng pag-aari ng isang bagay.

Unang Panauhan	akin, ko, amin, atin, naming, natin
Ikalawang Panauhan	mo, iyo, ninyo, inyo
Ikatlong Panauhan	niya, kaniya, nila, kanila

Halimbawa:

(Pauna) Ang inyong damit ay nalabhan na.

(Pahuli) Ang damit mo ay nalabhan na.

[baguhin] Palayon

Ito ay ginagamit bilang layon ng pang-ukol at sumusunod sa pandiwang nasa tinig ng balintiyak.

Halimbawa:

Si Jenny ay nakasakay ko.

Pinakain nila ang mga tuta.

[baguhin] Mga Gamit ng Panghalip

[baguhin] Panaguri ng Pangungusap

Halimbawa:

Ang pera ay kanya.

Ang bola ay kanila.

[baguhin] Panuring Pangngalan

Halimbawa:

Ang ganiyang tatak ng relo ay maganda.

[baguhin] Ginagamit bilang Pantawag

Halimbawa:

Ikaw, umalis ka na.

Kayo, hindi ba kayo sasama?

Sila , hindi pa ba sila kakain?

[baguhin] Bilang Kaganapang Pansimuno

Halimbawa:

Tayo ay kakain na.

Iyan ang gagawin mo.

[baguhin] Bilang Layon ng Pang-ukol

Halimbawa:

Nagluluto si Diane para sa inyo.

Para sa kanila ito.

Sa kanila itong proyekto na ito.

[baguhin] Tagaganap ng Pandiwa sa Balintiyak na Ayos

Halimbawa:

Inabutan niya sila ng pagkain.

Ang relo na binili mo ay maganda.