Tagalog/Pandiwa
Mula sa Wikibooks
|
Ang Pandiwa ay ang salitang nagpapahiwatig ng kilos, gawa o kalagayan. Ito ay tinatawag na Verb sa wikang Ingles.
[baguhin] Mga Uri ng Pandiwa ayon sa Kaukulan
[baguhin] Palikas
Ito ay ipinalalagay na ang kalikasan ang simuno.
-
- Halimbawa:
-
- Umaaraw kanina.
- Natsunami ang Indonesia.
-
- Halimbawa:
[baguhin] Katawanin
Ito ay may simuno ngunit walang layong tumatanggap.
-
- Halimbawa:
-
- Ang masipag at determinado ay nagtatagumpay.
-
- Halimbawa:
[baguhin] Palipat
Ito ay may simuno at tuwirang layon.
-
- Halimbawa:
-
- Naglinis ng kwarto si Delia.
-
- Halimbawa:
[baguhin] Mga Aspekto ng Pandiwa
[baguhin] Pangnagdaan/Naganap na o Perpektibo
Ito ay nagsasaad ng kilos o gawang natupad na.
-
- Halimbawa:
-
- Nagdeposito ng pera sa bangko si Jean b. Albutra
-
- Halimbawa:
[baguhin] Pangkasalukuyan/Imperpektibo
Ito ay ang pagkilos ay nasimulan na pero hindi pa tapos.
-
- Halimbawa:
-
- Natutunaw ang yelo sa baso.
-
- Halimbawa:
[baguhin] Panghinaharap/Gaganapin o kontemplatibo
Ito ay ang kilos ay mangyayari pa lamang.
-
- Halimbawa:
-
- Kakain si Nicco Pintac sa carinderia.
-
- Halimbawa:
[baguhin] Tinig ng Pandiwa
[baguhin] Tahasan
Ito ay ginaganap ng simuno ang isinasaad na pandiwa.
-
- Halimbawa:
-
- Si Andres Bonifacio ang nagtatag ng Katipunan noong 1892.
-
- Halimbawa:
[baguhin] Balintiyak
Ito ay hindi ang simuno ang gumaganap sa isinasaad ng pandiwa.
-
- Halimbawa:
-
- Ang pagtatatag ng kalipunan ay pinasimulan ni Andres Bonifacio.
-
- Halimbawa:
[baguhin] Kailanan ng Pandiwa
[baguhin] Isahan
Ito ay kapag ang pandiwa ay nasa payak na anyo.
-
- Halimbawa:
-
- Ang aso ay nagbabantay ng bahay tuwing gabi.
-
- Halimbawa:
[baguhin] Maramihan
Ito ay marami ang simuno at kilos na isinasaad.
-
- Halimbawa:
-
- Ang mga aso ay nagsisipagbantay ng bahay tuwing gabi.
-
- Halimbawa:
[baguhin] Mga Panlaping Makadiwa
[baguhin] Panlaping Banghayin
Ito ay ang panlaping nagbabanghay sa sarili samantalang hindi nagbabago ang salitang-ugat.
-
- isa, maki, magka, maging, magsa, suma
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
[baguhin] Panlaping Makabanghay
Ito ay kapwa nababanghay ang panlapi at salitang-ugat na nilalapian.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
[baguhin] Pagbabanghay ng mga Pandiwa
[baguhin] Pandiwa sa Ma
Ito ay nagsasaad ng kasadyaan o ikaaari.
-
- mauna
- nauna
- nauuna
- mauuna
[baguhin] Pandiwa sa Ipa
Ito ay nagsasaad ng utos o mungkahi.
-
- ipaabot
- ipinaabot
- ipinapaabot
- ipaaabot
[baguhin] Pandiwa sa Ipag
Ito ay nagbibigay ng utos o pakiiisap.
-
- ipagbili
- ipinagbili
- ipinagbibili
- ipagbibili
[baguhin] Pandiwa sa Mag
Ito nagbibigay diwa sa pagganap.
-
- magsabi
- nagsabi
- nagsasabi
- magsasabi
[baguhin] Pandiwa sa Maki
Ito ay nagsasaad ng pakikisama sa gawa.
-
- makibagay
- nakibagay
- nakikibagay
- makikibagay
[baguhin] Panlaping Mapa
Ito ay nagbabadya ng maaaring maganap.
-
- mapabuti
- napabuti
- napapabuti
- mapapabuti
[baguhin] Panlaping Magka
Ito ay ginagamit para sa di-kusang pagkilos.
-
- magkasundo
- nagkasundo
- nagkakasundo
- magkakasundo
[baguhin] Panlaping Magsi
Ito ay para sa sabay-sabay na pagkilos.
-
- magsikain
- nagsikain
- nagsisikain
- magsisikain
[baguhin] Panlaping Maka
Ito ay nagsasaad ng kasadyaang pagkilos.
-
- makatakas
- nakatakas
- nakakatakas
- makakatakas
[baguhin] Panlaping Magsa
Ito ay nagsasaad ng magkatulad na pagkilos.
-
- magsadula
- nagsadula
- nagsasadula
- magsasadula
[baguhin] Mga Uri ng Pandiwang Di-Karaniwan
[baguhin] Maykaltas
Ito ay kapag may titik o pantig na kulang sa salita.
-
- Kunin (kuhanin), damhin (damahin), bathin (bati-hin)
[baguhin] Maylipat
Ito ay may titik na nag-iiba ng lunan sa loob ng salita.
-
- Tupdin (tuparin), tamnan (taniman) , sidlan (siliran)
[baguhin] Maypalit
Ito ay kapag mayroong isa o dalawang titik na napalitan ng iba.
-
- Hagkan (halikan), datnan (datingan), tawanan (tawahan)
[baguhin] Maypungos
Ito ay kapag may nabawas na titik sa unahan ng salita.
-
- magpasabi (pasabi)
[baguhin] Pagkakaisa ng Simuno at Pandiwa
- Ang simunong nasa kailanang isahan ay nangangailangan ng pandiwang isahan din.
-
- Halimbawa:
-
- Si Tonio ay naglalakbay sa kahabaan ng Edsa.
-
- Halimbawa:
- Ang simunong nasa kailanang maramihan ay humihingi ng pandiwang maramihan din.
-
- Halimbawa:
-
- Si Tonio at Juan ay nagsipagtapos sa kolehiyo.
-
- Halimbawa:
[baguhin] Pokus ng Pandiwa
Ito ay ang relasyon ng pandiwa sa simuno.
Aktor-pokus-nagtuturo na ang tagaganap o aktor ang siyang simuno ng pangungusap. ang mga panlaping ito ay nasa aktor-pokus- um-, mag-, ma-, mang-, maka-, makapag-, maki-, at magpa-.
halimbawa:
Nagsayaw ng limbo rock ang mga kalahok sa paligsahan sa programang Eat Bulaga.
'Makapal na panitik''''Makapal na panitik''Nakahilig na panitik'''''====Layon==== Ang paksa ng pangungusap ay ang layon.
-
- Halimbawa:
-
- Ang basura ay ipinatapon ni kookai camille
-
- Halimbawa:
[baguhin] Ganapan
Ang lugar o pook ang ganapan ng kilos.
-
- Halimbawa:
-
- Ang bakanteng lote ay tinataniman nila ng gulay.
-
- Halimbawa:
[baguhin] Tagatanggap
Ang simuno ang pinaglalaanan ng kilos.
-
- Halimbawa:
-
- Ipagsasalok mo ng suka ang bisita para inumin nila..
-
- Halimbawa:
[baguhin] Gamit
Ang kasangkapan o bagay na ginagamit ang gagawa ng kilos.
-
- Halimbawa:
-
- Ang abaka ay ipantatali niya sa duyan.
-
- Halimbawa:
[baguhin] Sanhi
Ang paksa ay nagpapahayag ng dahilan o sanhi.
-
- Halimbawa:
-
- Ikinagagalak niya ang pagtanggap sa kanyang pag-ibig.
-
- Halimbawa:
[baguhin] Direksyon
Ang paksa ay nagsasaad ng direksyon ng kilos ng pandiwa.
-
- Halimbawa:
-
- Ang Chocolate Hills ay pinuntahan nila.
-
- Halimbawa:
[baguhin] Kaganapan ng Pandiwa
Ito ay ang relasyon ng pandiwa sa panag-uri.
[baguhin] Kaganapang Tagaganap
Ito ay ang bahagi ng panaguri ang gumaganap ng kilos ng pandiwa.
-
- Halimbawa:
-
- Ang unang anibersaryo ng kanilang kasal ay ipinagdiwang ng mag-asawang Leny at Ariel.
-
- Halimbawa:
[baguhin] Kaganapan sa Layon
Ito ay kung ano ang bagay na tinutukoy ng pandiwa.
-
- Halimbawa:
-
- Sumasayaw ng tinikling ang mga naga nayon.
-
- Halimbawa:
[baguhin] Kaganapang Tagatanggap
Ito ay kung sino ang nakikinabang sa kilos ng pandiwa.
-
- Halimbawa:
-
- Nagluto si Nida ng Spaghetti para sa kanyang mga anak.
-
- Halimbawa:
[baguhin] Kaganapang Ganapan
Ito ay nagsasaad ng lugar na ginaganapan ng kilos ng pandiwa.
-
- Halimbawa:
-
- Nag-aararo sa bukid ang ama ni Ryna Angelica
-
- Halimbawa:
[baguhin] Kaganapang Kagamitan
Ito ay kung anong bagay o instrumento ang ginagamit upang magawa ang kilos ng pandiwa.
-
- Halimbawa:
-
- Ang lamesa ay pinunasan ni Jonathan ng basahang tuyo .
-
- Halimbawa:
[baguhin] Kaganapang Sanhi
Ito ay kung ano ang dahilan ng pagkakapangyari ng kilos ng pandiwa.
-
- Halimbawa:
-
- Namatay siya dahil sa labis na pag-inom ng alak.
-
- Halimbawa:
[baguhin] Kaganapang Direksyon
Ito ay nagsasaad ng direksyon ng kilos na taglay ng pandiwa,
-
- Halimbawa:
-
- Ang mga panauhin naming balikbayan ay ipinasyal namin sa Luneta .
-
- Halimbawa:
[baguhin] Mga Gamit ng Pangngalang Pandiwa
Ang pangngalang-pandiwa ay binubuo ng panlaping pag- at salitang ugat.
-
- pag + sukat = pagsukat
- pag + tulong = pagtulong
[baguhin] Bilang Simuno ng Pangungusap
-
- Halimbawa:
-
- Ang pagtulong sa kapwa ay pinagpapala.
-
- Halimbawa:
[baguhin] Tuwirang Layon sa Pandiwa
-
- Halimbawa:
-
- Si Bitoy ay mahilig sa paglalaro.
-
- Halimbawa:
[baguhin] Bilang Kaganapang Pansimuno
-
- Halimbawa:
-
- Ang susi sa tagumpay ay pagtitiis.
-
- Halimbawa:
[baguhin] Bilang Di-tuwirang Layon
-
- Halimbawa:
-
- Si Andrew ay magtatayo ng paaralan ukol sa pagtuturo ng Ingles.
-
- Halimbawa:
[baguhin] Bilang Layon sa Pang-ukol
-
- Halimbawa:
-
- Ang paksa ng pag-uusap ay tungkol sa pagsugpo ng kahirapan.
-
- Halimbawa:

