Tagalog/Pandiwa

Mula sa Wikibooks

Mga nilalaman

Ang Pandiwa ay ang salitang nagpapahiwatig ng kilos, gawa o kalagayan. Ito ay tinatawag na Verb sa wikang Ingles.

[baguhin] Mga Uri ng Pandiwa ayon sa Kaukulan

[baguhin] Palikas

Ito ay ipinalalagay na ang kalikasan ang simuno.

Halimbawa:
Umaaraw kanina.
Natsunami ang Indonesia.

[baguhin] Katawanin

Ito ay may simuno ngunit walang layong tumatanggap.

Halimbawa:
Ang masipag at determinado ay nagtatagumpay.

[baguhin] Palipat

Ito ay may simuno at tuwirang layon.

Halimbawa:
Naglinis ng kwarto si Delia.


[baguhin] Mga Aspekto ng Pandiwa

[baguhin] Pangnagdaan/Naganap na o Perpektibo

Ito ay nagsasaad ng kilos o gawang natupad na.

Halimbawa:
Nagdeposito ng pera sa bangko si Jean b. Albutra

[baguhin] Pangkasalukuyan/Imperpektibo

Ito ay ang pagkilos ay nasimulan na pero hindi pa tapos.

Halimbawa:
Natutunaw ang yelo sa baso.

[baguhin] Panghinaharap/Gaganapin o kontemplatibo

Ito ay ang kilos ay mangyayari pa lamang.

Halimbawa:
Kakain si Nicco Pintac sa carinderia.

[baguhin] Tinig ng Pandiwa

[baguhin] Tahasan

Ito ay ginaganap ng simuno ang isinasaad na pandiwa.

Halimbawa:
Si Andres Bonifacio ang nagtatag ng Katipunan noong 1892.

[baguhin] Balintiyak

Ito ay hindi ang simuno ang gumaganap sa isinasaad ng pandiwa.

Halimbawa:
Ang pagtatatag ng kalipunan ay pinasimulan ni Andres Bonifacio.


[baguhin] Kailanan ng Pandiwa

[baguhin] Isahan

Ito ay kapag ang pandiwa ay nasa payak na anyo.

Halimbawa:
Ang aso ay nagbabantay ng bahay tuwing gabi.

[baguhin] Maramihan

Ito ay marami ang simuno at kilos na isinasaad.

Halimbawa:
Ang mga aso ay nagsisipagbantay ng bahay tuwing gabi.


[baguhin] Mga Panlaping Makadiwa

[baguhin] Panlaping Banghayin

Ito ay ang panlaping nagbabanghay sa sarili samantalang hindi nagbabago ang salitang-ugat.

isa, maki, magka, maging, magsa, suma


Nyutral
Naganap
Nagaganap
Magaganap
magbigay
nagbigay
nagbibigay
magbibigay
magsagawa
nagsagawa
nagsasagawa
magsasagawa

[baguhin] Panlaping Makabanghay

Ito ay kapwa nababanghay ang panlapi at salitang-ugat na nilalapian.


Um
Ma
i, in, o hin
Ka-an
Ma-an
mag
Maka
An o han
mang
Ma-in
Pa-an
Pag-an
Pag-in
Nyutral
Naganap
Nagaganap
Magaganap
lumilipad
lumipad
lumilipad
lilipad
tumatakbo
tumakbo
tumatakbo
tatakbo


[baguhin] Pagbabanghay ng mga Pandiwa

[baguhin] Pandiwa sa Ma

Ito ay nagsasaad ng kasadyaan o ikaaari.

mauna
nauna
nauuna
mauuna

[baguhin] Pandiwa sa Ipa

Ito ay nagsasaad ng utos o mungkahi.

ipaabot
ipinaabot
ipinapaabot
ipaaabot

[baguhin] Pandiwa sa Ipag

Ito ay nagbibigay ng utos o pakiiisap.

ipagbili
ipinagbili
ipinagbibili
ipagbibili

[baguhin] Pandiwa sa Mag

Ito nagbibigay diwa sa pagganap.

magsabi
nagsabi
nagsasabi
magsasabi

[baguhin] Pandiwa sa Maki

Ito ay nagsasaad ng pakikisama sa gawa.

makibagay
nakibagay
nakikibagay
makikibagay

[baguhin] Panlaping Mapa

Ito ay nagbabadya ng maaaring maganap.

mapabuti
napabuti
napapabuti
mapapabuti

[baguhin] Panlaping Magka

Ito ay ginagamit para sa di-kusang pagkilos.

magkasundo
nagkasundo
nagkakasundo
magkakasundo

[baguhin] Panlaping Magsi

Ito ay para sa sabay-sabay na pagkilos.

magsikain
nagsikain
nagsisikain
magsisikain

[baguhin] Panlaping Maka

Ito ay nagsasaad ng kasadyaang pagkilos.

makatakas
nakatakas
nakakatakas
makakatakas

[baguhin] Panlaping Magsa

Ito ay nagsasaad ng magkatulad na pagkilos.

magsadula
nagsadula
nagsasadula
magsasadula


[baguhin] Mga Uri ng Pandiwang Di-Karaniwan

[baguhin] Maykaltas

Ito ay kapag may titik o pantig na kulang sa salita.

Kunin (kuhanin), damhin (damahin), bathin (bati-hin)

[baguhin] Maylipat

Ito ay may titik na nag-iiba ng lunan sa loob ng salita.

Tupdin (tuparin), tamnan (taniman) , sidlan (siliran)

[baguhin] Maypalit

Ito ay kapag mayroong isa o dalawang titik na napalitan ng iba.

Hagkan (halikan), datnan (datingan), tawanan (tawahan)

[baguhin] Maypungos

Ito ay kapag may nabawas na titik sa unahan ng salita.

magpasabi (pasabi)


[baguhin] Pagkakaisa ng Simuno at Pandiwa

  • Ang simunong nasa kailanang isahan ay nangangailangan ng pandiwang isahan din.
Halimbawa:
Si Tonio ay naglalakbay sa kahabaan ng Edsa.
  • Ang simunong nasa kailanang maramihan ay humihingi ng pandiwang maramihan din.
Halimbawa:
Si Tonio at Juan ay nagsipagtapos sa kolehiyo.


[baguhin] Pokus ng Pandiwa

Ito ay ang relasyon ng pandiwa sa simuno.

Aktor-pokus-nagtuturo na ang tagaganap o aktor ang siyang simuno ng pangungusap. ang mga panlaping ito ay nasa aktor-pokus- um-, mag-, ma-, mang-, maka-, makapag-, maki-, at magpa-.

halimbawa:

  Nagsayaw ng limbo rock ang mga kalahok sa paligsahan sa programang Eat Bulaga.

'Makapal na panitik''''Makapal na panitik''Nakahilig na panitik'''''====Layon==== Ang paksa ng pangungusap ay ang layon.

Halimbawa:
Ang basura ay ipinatapon ni kookai camille

[baguhin] Ganapan

Ang lugar o pook ang ganapan ng kilos.

Halimbawa:
Ang bakanteng lote ay tinataniman nila ng gulay.

[baguhin] Tagatanggap

Ang simuno ang pinaglalaanan ng kilos.

Halimbawa:
Ipagsasalok mo ng suka ang bisita para inumin nila..

[baguhin] Gamit

Ang kasangkapan o bagay na ginagamit ang gagawa ng kilos.

Halimbawa:
Ang abaka ay ipantatali niya sa duyan.

[baguhin] Sanhi

Ang paksa ay nagpapahayag ng dahilan o sanhi.

Halimbawa:
Ikinagagalak niya ang pagtanggap sa kanyang pag-ibig.

[baguhin] Direksyon

Ang paksa ay nagsasaad ng direksyon ng kilos ng pandiwa.

Halimbawa:
Ang Chocolate Hills ay pinuntahan nila.



[baguhin] Kaganapan ng Pandiwa

Ito ay ang relasyon ng pandiwa sa panag-uri.

[baguhin] Kaganapang Tagaganap

Ito ay ang bahagi ng panaguri ang gumaganap ng kilos ng pandiwa.

Halimbawa:
Ang unang anibersaryo ng kanilang kasal ay ipinagdiwang ng mag-asawang Leny at Ariel.

[baguhin] Kaganapan sa Layon

Ito ay kung ano ang bagay na tinutukoy ng pandiwa.

Halimbawa:
Sumasayaw ng tinikling ang mga naga nayon.

[baguhin] Kaganapang Tagatanggap

Ito ay kung sino ang nakikinabang sa kilos ng pandiwa.

Halimbawa:
Nagluto si Nida ng Spaghetti para sa kanyang mga anak.

[baguhin] Kaganapang Ganapan

Ito ay nagsasaad ng lugar na ginaganapan ng kilos ng pandiwa.

Halimbawa:
Nag-aararo sa bukid ang ama ni Ryna Angelica

[baguhin] Kaganapang Kagamitan

Ito ay kung anong bagay o instrumento ang ginagamit upang magawa ang kilos ng pandiwa.

Halimbawa:
Ang lamesa ay pinunasan ni Jonathan ng basahang tuyo .

[baguhin] Kaganapang Sanhi

Ito ay kung ano ang dahilan ng pagkakapangyari ng kilos ng pandiwa.

Halimbawa:
Namatay siya dahil sa labis na pag-inom ng alak.

[baguhin] Kaganapang Direksyon

Ito ay nagsasaad ng direksyon ng kilos na taglay ng pandiwa,

Halimbawa:
Ang mga panauhin naming balikbayan ay ipinasyal namin sa Luneta .



[baguhin] Mga Gamit ng Pangngalang Pandiwa

Ang pangngalang-pandiwa ay binubuo ng panlaping pag- at salitang ugat.

pag + sukat = pagsukat
pag + tulong = pagtulong

[baguhin] Bilang Simuno ng Pangungusap

Halimbawa:
Ang pagtulong sa kapwa ay pinagpapala.

[baguhin] Tuwirang Layon sa Pandiwa

Halimbawa:
Si Bitoy ay mahilig sa paglalaro.

[baguhin] Bilang Kaganapang Pansimuno

Halimbawa:
Ang susi sa tagumpay ay pagtitiis.

[baguhin] Bilang Di-tuwirang Layon

Halimbawa:
Si Andrew ay magtatayo ng paaralan ukol sa pagtuturo ng Ingles.

[baguhin] Bilang Layon sa Pang-ukol

Halimbawa:
Ang paksa ng pag-uusap ay tungkol sa pagsugpo ng kahirapan.
Ikinuha mula sa "http://tl.wikibooks.org/wiki/Tagalog/Pandiwa"
Mga kagamitang pansarili
Lumikha ng isang aklat