Tagalog/Pang-uri

Mula sa Wikibooks

Mga nilalaman 1 Uri ng Pang-uri 1.1 Panlarawan 1.2 Pamilang 1.2.1 Patakaran o Kardinal 1.2.2 Panunuran 1.2.3 Pamahagi 1.2.4 Pamilang 1.2.5 Palansak 2 Kailanan ng Pang-uri 2.1 Isahan 2.2 Dalawahan 2.3 Maramihan 3 Kayarian ng Pang-uri 3.1 Payak 3.2 Maylapi 3.3 Inuulit 3.4 Tambalan 4 Kaantasan ng Pang-uri 4.1 Lantay 4.2 Pahambing 4.2.1 Magkatulad 4.2.2 Di-magkatulad 4.3 Pasukdol

Ang Pang-uri ay ang salitang naglalarawan sa pangngalan at panghalip. Ito ay tinatawag na Adjective sa wikang Ingles.

[baguhin] Uri ng Pang-uri

[baguhin] Panlarawan

Ito ay naglalarawan ng katangian ukol sa laki, kulay, hugis o kalagayan ng pangngalan o panghalip.

Halimbawa:

• malapalasyong bahay nakatira sina Don Fernando at ang anak nyang si Senyorita Mabelle.
• pulang mansanas ang kinakain ni Pedro.
• bilugang mukha meron si Anna.
• matayog na pangarap ang gusto ng Ina.
• matuling kabayo ang hawak nya.
• mainit na panahon ang nararamdaman ni Juan.

[baguhin] Pamilang

Ito ay nagsasaad ng bilang ng pangngalan o panghalip.

Halimbawa:

• marami
• kaunti

[baguhin] Patakaran o Kardinal

Ito ay gamit sa bilang o dami

Halimbawa:

lima,    anim,    sandaan,    sanlibo

[baguhin] Panunuran

Ito ay nagpapahayag ng pagkakasunod-sunod ng bilang.

Halimbawa:

una,    ikalima/ika-5,    pangalawa,    ikasiyam/ika-9

[baguhin] Pamahagi

Ito ay pamilang na bahagi ng isang buo o mahigit sa isang buo.

Halimbawa:

• kalahati (½)
• bahagdan (1/100)
• kaapat (¼)

[baguhin] Pamilang

Ito ay iniuukol sa dalawa o higit pang tao o bagay.

Halimbawa:

• tig-apat na piso
• tig-aanim na mansanas

[baguhin] Palansak

Ito ay nagsasaad ng bukod na pagsasama-sama ng mga tao o bagay.

Halimbawa:

• dala-dalawang bata
• pito-pitong dahon

[baguhin] Kailanan ng Pang-uri

[baguhin] Isahan

Ito ay ginagamit kung iisa lamang ang inilalarawan.

Halimbawa:

Kaibigan ko siya.

[baguhin] Dalawahan

Ito ay ginagamit kung dalawa ang inilalarawan.

Halimbawa:

Magkasimpangit ang magkaibigan.

[baguhin] Maramihan

Ito ay ginagamit sa tatlo o higit pa.

Halimbawa:

Magkakaibigan silang tatlo.

Magkakasimbilis sila sa pagtakbo.

[baguhin] Kayarian ng Pang-uri

[baguhin] Payak

Ito ay kapag ang anyo ng pang-uri ay salitang ugat.

Halimbawa:

• basang trapo
• sariwang gatas
• puting sapin

[baguhin] Maylapi

Ito ay pang-uring likas na may panlaping ma, maka at iba pa.

Halimbawa:

• masikip na daan
• makataong asal

[baguhin] Inuulit

Ito ay ang pang-uri ay inuulit bilang pagbigay diin.

Halimbawa:

• libu-libong salapi
• sabi-sabi ng mga tao

[baguhin] Tambalan

Ito ay binubuo ng dalawang salita.

Halimbawa:

• balat-sibuyas
• kapit-tuko
• tulog-mantika

[baguhin] Kaantasan ng Pang-uri

[baguhin] Lantay

Ito ay kung tinutukoy ang katangiang sarili ng pangngalan o panghalip na tinuturingan.

Halimbawa:

• mayamang lahi
• masipag na ama

[baguhin] Pahambing

Ito ay para sa pagtutulad ng dalawang tao, bagay o pangyayari.

[baguhin] Magkatulad

Ito ay kung nagtataglay ng magkatulad na katangian, kagamitan ng panlaping: sing, kasing at magkasing

Halimbawa:

• kasingpalad
• singganda
• magkasinggaling

Kung ang pang-uring uulapian ay nagsisiumula sa   d,   l,   o,   r,   s,   t   ay alisin ang titik g sa palaping: sing, kasing, masing at magkasing.

Halimbawa:

Ang lupa nila Ding ay kasinlaki ng kina Dang.

Kung ang pang-uring uunlapian ay nagsisimula sa   b,   p,   alisin ang titik n sa panlapi at palitan ng m.

Halimbawa:

Ang kotse ni Noel ay kasimbilis ng kay Mark.

[baguhin] Di-magkatulad

Ito ay kung hindi magkapantay sa katangian, gumamit sa salitang di-gaano, higit o lalo bago ang pang-uri at sinusundan ng: tulad,   gaya   o   kaysa.

Halimbawa:

Si Joy ay higit na magaling kaysa kay Jane.

[baguhin] Pasukdol

Ito ay ginagamit upang ipakita ang kahigitan ng isang bagay kaysa sa karamihan o sa lahat. Gamitin ang sumusunod na paraan:

• Pag-uulit ng pang-uri na inuugnay   ng,   na   at   nang.

Halimbawa:

• pabait nang pabait
• mababaw na mababaw
• pamura nang pamura

• Paggamit ng panlaping   nag,   napaka,   pinaka,   an   at   han.

Halimbawa:

• nagtataasan
• napakabait
• pinakamabait

• Paggamit ng salitang gaya ng:   masyado,   lubha,   talaga,   at   tunay.

Halimbawa:

• masyadong malaki
• lubhang mainit
• talagang mabait

• Paggamit ng mga pariralang:   ubod ng,   reyna ng,   at   hari ng

• hari ng yabang
• ubod ng sipag
• reyna ng kagandahan

Lantay	Pahambing	Pasukdol
magaling	mas magaling higit na magaling	pinakamagaling