Tagalog/Pangngalan

Ang Pangngalan ay isang bahagi ng pananalita na tumutukoy sa ngalan ng tao, bagay, hayop, o lunan. Ito ay tinatawag na Noun sa wikang Ingles.

Mga Uri ng Pangngalan

Pantangi

Ito ay ang tiyak na ngalan ng tao, hayop, bagay o lunan na nagsisimula sa malaking titik.

Halimbawa:

Noel, Pilipinas, Marso, Alabang

Pambalana

Ito ay ang tawag sa alinmang nasasaklaw na uri ng tao, hayop, bagay o lunan.

Halimbawa:

tindera, pusa, palaka, lapis

Kasarian ng Pangngalan

Panlalaki

Ito ay pangngalan na ukol sa lalaki.

Halimbawa:

tindero, ginoo, binata, tatay, tiyo, kuya, hari,prinsepe

Pambabae

Ito ay pangngalan na ukol sa babae.

Halimbawa:

tindera, ginang, dalaga, nanay, tiya, ate, reyna, prinsesa

Di-tiyak

Ito ay maaaring iukol sa lalaki o babae.

Halimbawa:

artista, presidente, pulis, dentista, guro, kapatid, kaibigan

Walang Kasarian

Ito ay hindi panlalaki o pambabae.

Halimbawa:

bote, bola, sapatos, libro, kotse

Kalikasan ng Pangngalan

Likas

Ito ay ang katutubong salita, na pantawag sa tao, hayop, bagay o lunan.

Halimbawa:

amain, aso, dagat, aklat

Likha

Ito ay ang pangngalang binuo mula sa pinagsamang salita.

Halimbawa:

salinlahi, kapitbahay, silid-aralan

Ligaw

Ito ay ang pangngalan na hiram sa dayuhang wika.

Halimbawa:

tinidor, dyip, silya, kendi, mesa, kama, sahig, kwarto

Kaukulan ng Pangngalan

Palagyo

Ito ay palagyo kapag ang pangngalan ay ginamit bilang:

a. Paksa ng Pangungusap

   Si Erika ay madalas na pumupunta sa palengke

b. Panaguring Pangngalan (Kaganapang pansimuno) - laging pinangungunahan ng pangawing na "ay"

   Ang paborito naming guro ay si Bb. Santos.

c. Pangngalang Pantawag - Nasa kaukulang palagyo ang pangngalan kung ito ang tinutukoy o tinatwag sa pangungusap.

   Iva, pwede bang tumahimik!

d. Pamuno ng paksa - Ipinapaliwanang o nililinaw ng pamuno ng paksa ang pangngalang nasa unhan nito. Ang kaukulan ng pamuno sa paksa ay iyon din sa pangngalang tinutukoy.

   Si Dr. Kho, ang doktor, ay kinakausap ko.

e. Pamuno sa kaganapang pansimuno. Nililinaw ng pamuno ang kaganapang pansimuno.

   Ang guro na namatay sa kanser ay si Lelita, ang tiya ko.

Palayon

Ito ay kapag ginagamit ang pangngalan bilang layon ng pandiwa o pang-ukol.

Halimbawa:

Ang eroplano ay lumilipad nang pataas. (Iayon ng pandiwa)

Itinago ni Manuel ang pera sa aparador (Iayon ng pang-ukol)

Paari

Ito ay kapag may inaaring anuman ang pangngalan.

Halimbawa:

Ipinakuha ni Danny ang kanyang sapatos.

Kaanyuan ng Pangngalan

Payak

Ito ay kapag ang salita ay salitang-ugat lamang ito ay tinatawag na payak.

Halimbawa:

'laro,simba,dinig,indak,palit,sabay,nood,larawan,sulat,salaysay,lilok..

Maylapi

Ito ay binubuo ang pangngalan ng salitang-ugat at panlapi.

Halimbawa:

kabataan, katauhan, tag-ulan, tag-init

Inuulit

Ito ay binubuo sa pamamagitan ng paguulit sa pangngalang payak o maylapi.

Halimbawa:

halo-halo, ihaw-ihaw, pita-pita, sinu-sino, anu-ano

Tambalan

Ito ay binubuo ng dalawang pinagsamang salita.

Halimbawa:

silid-aklatan, bahay kalinga, dapit-hapon

Katuturan ng Pangngalan

Basal

Ito ay katutubo at nasa anyong payak na pinagbabatayan ng iba't-ibang salita.

Halimbawa:

isip, panahon, aral, aklat

Hango

Ito ay di-wagas at nasa anyong payak na pinagbabatayan ng iba't-ibang salita.

Halimbawa:

kaisipan, kapanahunan, aralan, aklatan

Lansak

Ito ay tumutukoy sa isang kalipunan o pangkat.

Halimbawa:

hukbo, pulutong, kalipunan, kapisanan

Tahas

Ito ay tiyakang tumutukoy sa bagay na pinangalanan.

Halimbawa:

bansa, dagat, langit, daigdig

Patalinghaga

Ito ay hindi tuwirang pagtukoy sa bagay na maihahambing.

Halimbawa:

bulaklak (ukol sa dalaga), paru-paro (ukol sa binata)

Kailanan ng Pangngalan

Isahan

Ito ay tumutukoy sa isa lamang tao, hayop o bagay.

Halimbawa:

ang silya, ang plantsa, ang ilaw

Dalawahan

Ito ay ukol sa dalawang tao, hayop o bagay.

Halimbawa:

dalawang aklat, pusa't aso, kina Sally at Marsha

Maramihan

Ito ay para sa higit sa dalawang tao o bagay.

Halimbawa:

limang bote, magkamaganak, sampung palito

Mga Gamit ng Pangngalan

Simuno o paksa ng pangungusap

Halimbawa:

Si Apolinario Mabini ang utak ng Katipunan at ang nagtagtag ng KKK.

Panuring ng kapwa pangngalan

Halimbawa:

Si Jose Rizal, ang doktor, ay ipinanganak sa Calamba, Laguna.

Panaguri ng pangungusap

Halimbawa:

Si Pedro ay bata.

Kaganapang Pansimuno

Halimbawa:

Mahusay na abogado si Atty Neseito Hilario.

Pangngalang pantawag

Halimbawa:

Kuya, pakibuhat mo nga ito.

Layon ng pang-ukol

Halimbawa:

Para kay Glenda ang singsing na ito.

Layon ng pandiwa

Halimbawa:

Ang pagluluto ng kakanin ang hanapbuhay ni nanay.

Pagka-tuwirang layon

Halimbawa:

Naghugas muna siya ng pinggan bago ayusin ang mesa.

Pagka-di-tuwirang layon

Halimbawa:

Siya ay nagluto muna ng spaghetti para sa mga anak.