Florante at Laura/Kabanata 24

Mula sa Wikibooks
Tumalon sa: paglilibot, paghahanap
Mariing Hampas ng Langit sa Bayan
Paliwanag
Bakit, Ama Ko?
(Paliwanag)

Sa Ngalan ng Pag-ibig
Paliwanag

Awit

Kasalukuyan

"Ang pagkabuhay mo[1]'y yamang natalastas,
tantuin mo naman ngayon ang kausap;
ako[2] ang Aladin sa Persyang Siyudad[3],
anak ng balitang Sultang Ali-Adab."

"Sa pagbatis niring mapait na luha,
ang pagkabuhay ko'y sukat mahalata ...
(Ay, ama ko! Bakit? Ay Fleridang tuwa!)[4]
katoto'y bayaang ako'y mapayapa."

"Magsama na kitang sa luha'y maagna,
yamang pinag-isa ng masamang palad;
sa gubat na ito'y hintayin ang wakas
ng pagkabuhay tang[5] nalipos ng hirap."[6]

Hindi na inulit ni Florante naman,
luha ni Aladi'y pinaibayuhan;
tumahan sa gubat na may limang buwan,
nang isang umaga'y naganyak maglibang.

Kanilang nilibot ang loob ng gubat,
kahit bahagya na makakitang-landas;
dito sinalita ni Alading hayag
ang kanyang buhay na kahabag-habag.

Aniya'y "Sa madlang gerang dinaanan,
'di ako naghirap ng pakikilaban
para nang bakahin ang pusong matibay
ni Fleridang irog na tinatangisan."[7]

"Kung nakiumpok sa madlang prinsesa'y
si Diana'y sa gitna ng maraming nimpa,
kaya at kung tawagin sa Reynong Persya,
isa si Huri ng mga propeta."

"Anupa't pinalad na aking dinaig
sa katiyagaan ang pusong matipid;
at pagkakaisa ng dalawang dibdib,
pagsinta ni ama'y nabuyong gumiit."

"Dito na minulan ang pagpapahirap
sa aki't ninasang buhay ko'y mautas;
at nang magbiktorya sa Albanyang S'yudad,
pagdating sa Persya ay binilanggo agad."

"At ang ibinuhat na kasalanan ko,
'di pa utos niya'y iniwan ang hukbo;
at nang mabalitang reyno'y nabawi mo,
noo'y hinatulang pugutan ng ulo."

"Nang gabing malungkot na kinabukasan,
wakas na tadhanang ako'y pupugutan,
sa karsel ay nasok[8] ang isang heneral,
dala ang patawad na lalong pamatay."

"Tadhanang mahigpit ay nalis[9] pagdaka,
huwag mabukasan sa Reyno ng Persiya;
sa munting pagsuway — buhay ko ang dusa ...
sinunod ko't utos ng hari ko't ama."

"Ngunit sa puso ko'y matamis pang lubha
na tuloy nakitil ang hiningang aba,
huwag ang may buhay na nagugunita —
iba ang may kandong sa langit ko't tuwa."

"May anim na ngayong taong walang likat
nang nilibut-libot na kasama'y hirap ..."
napatigil dito't sila'y may namatyag,
nagsasalitaan sa loo ng gubat.

Orihinal

"Ang pagcabúhay mo,i, yamang natalastás,
tantoín mo namán n͠gayon ang caúsap,
acó ang Aladin sa Perciang Ciudad
anác n͠g balitang sultáng Alí-Adab.

Sa pagbátis niyaring mapait na lúhà
ang pagcabúhay co,i, súcat mahalatâ....
¡ay Amá co! baguit...? ¡ay Fleridang toua!
catoto,i, bayaan aco,i, mapayapa.

Magsama na quitáng sa lúha,i, ma-agnás,
yamang pinag-isá n͠g masamáng pálad
sa gúbat na ito,i, antain ang uacás
ng pagcabúhay tang nalipós n͠g hirap.

Hindî na inulit ni Florante namán
luha ni Aladi,i, pina-ibayuhan;
tumahán sa gúbat na may limáng bouan,
ng isang umaga,i, nagan-yác nag-libáng.

Canilang linibot ang loób n͠g gúbat
cahit bahag-ya na macaquitang landás,
dito sinalità ni Alading hayág,
ang caniyáng búhay na cahabag-habag.

"Aniya,i, sa madláng guerrang pinagda-anan
dî acó naghirap ng paquiquilaban,
para n͠g bacahin ang púsong matibay
ni Fleridang irog na tinatan͠gisan.

Cong naquiqui-umpóc sa madláng princesa,i,
si Diana,i, sa guitnâ ng maraming Ninfa,
caya,t, cun tauaguin sa Reino n͠g Percia
isá sa Houris n͠g m͠ga Profeta.

Ano pa,t, pinalad na aquing dinaig
sa catiyaga-an ang púsong matipíd
at pagcaca-ísa ng dalauang dibdib,
pagsintá ni ama,i, nabuyong gumi-it.

Dito na minulán ang pagpapahirap
sa aqui,t, ninasang búhay co,i, mautás
at n͠g mag victoria sa Albaniang Ciudad
pag dating sa Percia,i, binilangóng agád.

At ang ibinuhat na casalanang co
dipa útos niya,i, iniuan ang hocbó
at n͠g mabalitang Reino,i, naibauí mo,
aco,i, hinatulang pugutan ng úlo.

Nang gabíng malungcót na quinabucasan
uacás na tadhanang aco,i, pupugutan,
sa carcel ay nasoc ang isang general
dalá ang patauad na laong pamatáy.

Tadhanang mahigpit, ay malís pagdaca
houag mabucasan sa Reino n͠g Percia,
sa munting pag souáy búhay co ang dusa;
sinonód co,t, útos n͠g Hari co,t, amá.

N͠guni,t, sa púso co,i, matamis pang lubha
natulóy naquitíl ang hiningáng aba
houag ang may búhay na nagugunita
ibá ang may candóng sa Lan͠git co,t, toua.

May anim na n͠gayóng taóng ualang licat
nang linibot libot na casama,i, hirap...."
nápatiguil dito,t, sila,i, may nabat-yág
nagsa-salitaan sa loób nang gúbat.

Talababaan

  1. Si Florante ang itinutukoy at ikinakausap.
  2. Si Aladin ang nagsasalita at itinutukoy.
  3. Ginagamit ang "siyudad" sa pagpapahulugang "bayan"/"bansa", hindi bilang isang lungsod.
  4. Ipinapahiwatig ng pangungusap na itong nasa loob ng mga panaklong na ito ay isinasaisip lamang ng nagsasalita ngunit hindi ibinibigkas.
  5. Ito ay pinagsamang "at" at "ang".
  6. Si Florante ang nagsaysay nito.
  7. Si Aladin ang nagsasalita hanggang sa huling saknong.
  8. Ang aspeto ng pandiwang ito ay makaluma, at hindi na ginagamit sa kasalukuyang Tagalog. Sa kasalukuyang Tagalog, ito ay "pumasok". Parehong salita ay mula sa pandiwang pasok.
  9. Ang aspeto ng pandiwang ito ay makaluma, at hindi na ginagamit sa kasalukuyang Tagalog. Sa kasalukuyang Tagalog, ito ay "umalis". Parehong salita ay mula sa pandiwang alis.