Florante at Laura/Kabanata 19

Mula sa Wikibooks
Tumalon sa: paglilibot, paghahanap
Dakilang Pagpapasakit
Paliwanag
Kagandahang Makalangit
(Paliwanag)

Luha ng Pagmamahal
Paliwanag

Awit

Kasalukuyan

"Nag-upuan kami[1]'t saka nagpanayam
ng bala-balaki't may halagang bagay,
nang sasalitin[2] ko ang pinagdaanan
sa bayang Atenas na pinanggalingan."

"Siyang pamimitak at kusang nagsabog
ng ningning ang talang kaagaw ni Benus
anaki ay bagong umahon sa bubog,
buhok ay naglugay sa perlas na batok."

"Tuwang pangalawa kung hindi man langit
ang itinatapon ng mahinhing titig;
o, ang luwalhating buko[3] ng ninibig[4],
pain ni Kupidong walang makarakip."

"Liwanag ng mukha'y walang pinag-ibhan
kay Pebo kung anyong bagong sumisilang;
katawang butihin ay timbang na timbang
at mistulang ayon sa hinhin ng asal."

"Sa kaligayaha'y ang nakakaayos —
bulaklak na bagong iwinahi ng hamog;
anupa't sinumang palaring manood,
patay o himala kung hindi umirog."

"Ito ay si Laurang ikinasisira
ng pag-iisip ko tuwing magunita,
at dahil nang tanang himutok at luha —
itinotono ko sa pagsasalita."

"Anak ni Linceong haring napahamak
at kinabukasan na'ng aking pagliyag;
(bakit itinulot, Langit[5] na mataas
na mapanood ko kung 'di ako dapat?)[6]"

"(O Haring Linceo, kundi mo pinilit
na sa salitaan nati'y makipanig,
ng buhay ko disi'y hindi nagkasakit
ngayong pagliluhan ng anak mong ibig!)"

"(Hindi katoto ko't si laura'y 'di taksil,
aywan ko kung ano't lumimot sa akin!
Ang palad ko'y siyang alipusta't linsil,
'di lang magtamo ng tuwa sa giliw.)"

"(Makakapit kaya ang gawang magsukab
sa pinakayaman ng langit sa dilag?
Kagandaha'y bakit 'di makapagkalag
ng pagkakapatid sa maglilong lakad?)"

"(Kung nalalagay kay, ang mamatuwirin,
sa laot ng madlang sukat ipagtaksil,
dili ang dangal mo'ng dapat na lingapin,
mahigit sa walang kagandaha't ningning?)"

"(Ito ay hamak pa bagang sumansala
ng karupukan mo at gawing masama?
Kung ano ang taas ng pagkadakila,
siya ring lagapak naman kung marapa.)"

"O bunying gererong naawa sa akin,
pagsilang na niyong nabagong bituin,
sa pagkakita ko'y sabay ang paggiliw,
inagaw ang pusong sa ina ko'y hain."

"Anupa't ang luhang sa mata'y nanagos[7]
ng pagkaulila sa ina kong irog,
natungkol sa sinta't puso'y nangilabot,
baka 'di marapat sa gayong alindog."

"Hindi ko makita ang patas na wika
sa kaguluhan ko't pagkawalandiwa,
nang makiumpok na'y ang aking salita,
anhin mang tuwirin ay nagkakalisya."

"Nang malutas yaong pagsasalitaan
ay wala na akong kamaharlikaan;
kaluluwa'y gulo't puso'y nadadarang
sa ningas ng sintang bago kong natikman."

Orihinal

Nag-upuán cami,t, sacá nag panayám
nang balabalaqui,t, may halagáng bagay,
nang sasalitín co ang pinag-daanan
sa bayang Atenas na pinangalin͠gan.

Siyang pamimitác at cúsang nag sabog
nang ningning, ang tálang ca-agáo ni Venus,
anaqui ay bagong umahon sa búbog,
buhóc ay nag lugay sa perlas na bátoc.

Touáng pan͠galauá cong hindî man Lan͠git
ang itinapon nang mahinhing titig,
ó ang lualhating búcó nang ninibig
pain ni Cupidong ualáng macáraquip.

Liuanag nang muc-há,i, ualang pinag-ibhan,
cay Febo cong anyóng bagong sumisilang,
catao-ang butihin ay timbáng na timbáng
at mistulang ayon sa hinhín nang ásal.

Sa caligayaha,i, ang nacaca-ayos
bulaclác na bagong uinahi nang hamóg,
anopa,t, sino mang paláring manoód
pátay ó himalâ cong hindî umirog.

Itó ay si Laurang iquinasisirà
nang pag-iisip co touing magunitâ,
at dahil nang tanáng himutóc at luhà
itinutuno co sa pagsasalitâ.

Anac ni Linceong haring napahámac,
at quinabucasan nang aquing paglíyag:
baquit itinulot lan͠git na mataás,
na mapanoód co, cong dî acó dapat?

¡O haring Linceo cong dî mo pinilit
na sa salitaan nati,i, maquipanig
ang búhay co disi,i, hindî nagcasáquit
ngayong pagliluhan nang anác mong ibig!

Hindî catoto co,t, si Laura,i, dî tacsíl
¡aiuan cong ano,t, lumimot sa aquin!
ang pálad co,i, siyang alipusta,t, linsil
di laáng magtamó nang touâ sa guiliu.

¿Macacapit caya ang gauang magsucab
sa pinacayaman nang lan͠git sa dilág?
cagandaha,i, báquit di macapagcalág
nang pagca capatid sa maglilong lácad?

Cong nalalagáy ca ang mamatouirín,
sa láot nang madláng súcat ipagtacsíl,
¿dili ang dan͠gal mong dapat na lingapin
mahiguit sa ualáng cagandaha,t, ningning?

Itó ay hámac pa bagáng sumangsalà
ng carupucán mo, at gauíng masama?
ng taás, n͠g pagcadaquilà,
siyaring lagapác namán cong marapá.

O bunyíng guerrerong! na-auà sa aquin,
pag silang na niyaong nabagong bitoín,
sa pagcaquita co,i, sabáy ang pag guiliu,
inagao ang púsong sa Iná co,i, hain.

Anopa,t, ang lúhang sa mata,i, nanágos
nang pagca-ulila sa Iná cong irog,
na tungcol sa sintá,t, púso,i, nan͠gilabot
bacâ di marapat sa gayóng alindóg.

Hindî co maquita ang patas na uicà
sa caguluhan co,t, pagca-ualáng diuà
nang maqui-umpóc na,i, ang aquing salitâ,
anhin mang touirin, ay magcacalisiyâ.

Nang malutas yaóng pagsasalitaan,
ay ualâ na acóng camahad-licaan,
caloloua,i, gulo,t, púso,i, nadararáng
sa nin͠gas nang sintang bago cong naticmán.

Talababaan

  1. Si Florante ay kasama rito sa mga itinutukoy, at ang nagsasalita.
  2. Ipinaikling "sasalitain" upang tumugma sa 12 pantig sa bawat taludtod; walang kaugnayan sa "salit".
  3. Ginagamit ang "buko" sa pagpapahulugang "bahagi ng isang bulaklak" hindi bilang isang bunga ng puno.
  4. Ang aspeto ng pandiwang ito ay makaluma, at hindi na ginagamit sa kasalukuyang Tagalog. Sa kasalukuyang Tagalog, ito ay "umiibig". Parehong salita ay mula sa pandiwang ibig.
  5. Itinutukoy ang Diyos ng kristiyanismo.
  6. Ipinapahiwatig ng pangungusap na itong nasa loob ng mga panaklong na ito ay isinasaisip lamang ng nagsasalita ngunit hindi ibinibigkas.
  7. Ang aspeto ng pandiwang ito ay makaluma, at hindi na ginagamit sa kasalukuyang Tagalog. Sa kasalukuyang Tagalog, ito ay "umaagos". Parehong salita ay mula sa pandiwang agos. Wala rin itong kaugnayan sa salitang tagos.