Florante at Laura/Kabanata 13

Mula sa Wikibooks

Paglingap ng Persyano
Paliwanag
Uliran
(Paliwanag)

Laki sa Layaw
Paliwanag

Awit

Kasalukuyan

Tugon ng may dusa[1]'y "'di lamang ang mula
niring dalita ko ang isasalita,
kundi sampung buhay sapul pagkabata,
nang maganapan ko ang hingi mo't nasa[2]."

Nupong[3] nag-agapay sa puno ng kahoy
ang may dalang habag at lipos-linggatong,
saka sinalitang luha'y bumbalong,
buong naging buhay hanggang naparool.

"Sa isang Dukado ng Albanyang S'yudad[4],
doon ko nakita ang unang liwanag;
yaring katauha'y utang kong tinanggap
sa Duke Briseo. (Ay, ama kong liyag!)[5]"

"(Ngayo'y nariyan ka sa payapang bayan[6],
sa harap ng kaing inang minamahal[7],
Prinsesa Florescang esposa mong[8] hirang,
tanggap ang luha kong sa mata'y nunukal[9].)"

"Bakit naging tao ako sa Albanya,[10]
bayan ng ama ko, at 'di sa Krotona,
masayang Siyudad na lupa ni ina?
disin ang buhay ko'y 'di lubhang nagdusa."

"Ang dukeng ama ko'y pribadong tanungan
ng Haring Linceo sa anumang bagay;
pangalawang puno sa sangkaharian,
hilagyuang-tungo ng sugo ng bayan."

"Kung sa kabaita'y uliran ng lahat
at sa katapanga'y pang-ulo sa s'yudad;
walang kasindunong magmahal sa anak,
umakay magturo sa gagawing dapat."

"Naririnig ko pa halos hanggang ngayon,
palayaw na tawag ng ama kong poon,
noong ako'y batang kinakandung-kandong,
taguring "Floranteng bulaklak kong bugtong"."

"Ito ang ngalan ko mula pagkabata,
nagisnan sa ama't inang nag-andukha;
pamagat na ambil na lumuha-luha
at kayakap-yakap ng madlang dalita."

"Buong kamusmusa'y 'di na sasalitin[11],
walang may halagang nangyari sa akin,
kundi nang sanggol pa'y kusang daragitin
ng isang Buwitreng ibong sakdal sakim."

"Ang sabi ni ina ako'y natutulog
sa bahay na kintang malapit sa bundok;
pumasok ang ibong pang-amo'y ay abot
hanggang tatlong legwas sa patay na hayop."

"Sa sinigaw-sigaw ng ina kong mutya,
nasok[12] ang pinsang kong sa Epiro mula;
ngala'y Menalipo — may taglay na pana —
tinudla ang ibo't namatay na bigla."

"Isang araw namang bagong lumalakad,
noo'y naglalaro sa gitna ng salas,
may nasok na Arko't[13] biglang sinambilat
Kupidong d'yamanteng sa dibdib ko'y hiyas."

"Nang tumuntong ako sa siyam na taon,
palaging gawa ko'y mag-aliw sa burol;
sakbat ang palaso't ang busog ay kalong,
pumatay ng hayop, mamana ng ibon."

"Sa tuwing umagang bagong naglalatag
ang anak ng araw[14] ng masayang sinag,
naglilibang ako sa tabi ng gubat,
madla ang kaakbay na mga alagad."

"Hanggang sa tingal-in ng sandaigdigan
ang mukha ni Pebong hindi matitigan
ay sinasagap ko ang kaligayahang
handog niyong hindi maramot na parang."

Orihinal

Tugóng nang may dusa,i, "dî lamang ang mulâ
niyaring dálita co ang isasalita,
cundi sampong búhay sapól pagcabata,
nang maganapán co ang hin͠gî mo,t, nasà.

Nupóng nag-agapay sa punò nang cahoy
ang may daláng habág at lipus lingatong
sacá sinalitang, lúha,i, bumabalong
boong naguing búhay hangang naparool.

"Sa isang Ducado nang Albaniang Ciudad,
doon co naquita ang unang liuanag,
yaring catauha,i, utang cong tinangap
sa Duque Briseo ¡ay amá cong liyag!

N͠gayóng nariyang ca sa payápang bayan
sa haráp n͠g aquing ináng minamahal
Princesa Florescang esposa mong hirang
tangáp ang lúhà cong sa matá,i, hunucál.

¿Baquit naguing tauo acó sa Albania
bayan n͠g amá co at di sa Crotona,
masayáng Ciudad na lúpa ni iná?
disin ang búhay co,i, di lubháng nag dusa.

Ang Duqueng amá co,i, privadong tanungàn
n͠g Haring Linceo sa anomang bagay,
pan͠galauáng púno n͠g sangcaharían,
hilaga-ang tungo n͠g súyo n͠g bayan.

Cong sa cabaita,i, ulirán n͠g lahát
at sa catapanga,i, pang-úlo sa Ciudad,
ualáng casingdúnong mag mahal sa anác,
umacay, magturo sa gagauing dapat.

Naririn͠gig copa halos hangan n͠gayón
malayao na tauag n͠g amá cong poon,
niyaóng acó,i, bátang quinacandóng-candóng,
taguríng Floranteng bulaclác cong bugtóng.

Itó ang n͠galan co, mulang pagcabata,
naguisnán sa amá,t, ináng nag anducà,
pamagát na ambil sa lumuhà-luhà,
at cayacap-yacap n͠g màdlang dàlità.

Boong camusmusa,i, dî na sasalitín
ualáng may halagáng nangyari sa quin,
cundi nang sangól pa,i, cusang daraguitin
ng isang Buitreng ibong sadyang saquim.

Ang sabi ni iná acó,i, natutulog
sa bahay sa quintang malapit sa bundóc
pumasoc ang ibong pang-amóy, ay abót
hangang tatlóng leguas sa patáy na hayop.

Sa sinigao-sigao n͠g iná cong mutyà
nasoc ang pinsán cong sa Epiro mulà
n͠gala,i, Monalipo may taglay na panà
tinudlà ang ibo,i, namatáy na biglà.

Isang arao namang bagong lumalacad
acó,i, naglalaró sa guitnâ n͠g salas,
may nasoc na Arco,t, bigláng sinambilat
Cupidong diamanteng sa dibdib co,i, hiyas.

Nang tumuntóng acó sa siyam na taón,
palaguing gauâ co,i, mag aliu sa buról
sacbát ang palaso,t, ang búsog ay cálong
pumatay ng hayop, mamána ng ibon.

Sa touing umagang bagong naglalatag
ang anác n͠g arao, n͠g masayang siñag,
naglilibang acó sa tabi n͠g gubat
mad-lâ ang ca-acbay na m͠ga alagad.

Hangang sa tingalín n͠g sangaigdigan
ang muchâ ni Febong hindî matitigan
ay sinasagap co ang caligayahang
handóg niyaóng hindî maramot na parang.

Talababaan

  1. Si Florante ang itinutukoy.
  2. Ang pagnanasang ito ni Aladin ay mapabuti ang kalagayan ni Florante.
  3. Ang aspeto ng pandiwang ito ay makaluma, at hindi na ginagamit sa kasalukuyang Tagalog. Sa kasalukuyang Tagalog, ito ay "umupong". Parehong salita ay mula sa pandiwang upo.
  4. Ginagamit ang "siyudad" sa pagpapahulugang "bayan"/"bansa", hindi bilang isang lungsod.
  5. Ipinapahiwatig ng pangungusap na itong nasa loob ng mga panaklong na ito ay isinasaisip lamang ng nagsasalita ngunit hindi ibinibigkas.
  6. Ibang salita alang-alang sa langit.
  7. Itinutukoy dito ang Pinagpalang Birheng Maria.
  8. asawa ni Duke Briseo
  9. Ang aspeto ng pandiwang ito ay makaluma, at hindi na ginagamit sa kasalukuyang Tagalog. Sa kasalukuyang Tagalog, ito ay "bumubukal". Parehong salita ay mula sa pandiwang bukal.
  10. Nangangahulugang "Bakit ipinanganak ako sa Albanya?".
  11. Ipinaikling "sasalitain" upang tumugma sa 12 pantig sa bawat taludtod; walang kaugnayan sa "salit".
  12. Ang aspeto ng pandiwang ito ay makaluma, at hindi na ginagamit sa kasalukuyang Tagalog. Sa kasalukuyang Tagalog, ito ay "pumasok". Parehong salita ay mula sa pandiwang pasok.
  13. Ayon sa isang talababa sa orihinal na aklat Florante at Laura, ang arkon ay isang malaking ibong kumakain ng mga buto ng tupa, aso at iba pang hayop.
  14. Si Aurora ang itinutukoy.


Mga kagamitang pansarili